و اما مفسرين در تفسير آيه و معانى كلمات آن اختلافى عجيب به راه انداخته‌اند ، به طورى كه بعضى « 1 » از آنان - آن طور كه مىگويند - گفته‌اند : اين آيه از مشكلترين آيات قرآن است ، هم از نظر نظم و هم از نظر تفسير . ولى معنايى كه ما براى آيه كرديم با سياق آيات سوره سازگار است ، و هيچ تناقضى بين مفردات و جمله هاى آن رخ نمىدهد ، و از خوانندگان هر كس بخواهد به طور مفصل به آن قيل و قالها واقف شود بايد به تفاسير مطول مراجعه كند . * ( « رَسُولٌ مِنَ اللَّه يَتْلُوا صُحُفاً مُطَهَّرَةً فِيها كُتُبٌ قَيِّمَةٌ » ) * اين آيه بيانگر معناى بينه است ، مىفرمايد : منظور از بينه ، محمد رسول اللَّه ( ص ) است و اين معنا به طور قطع از سياق استفاده مىشود . و كلمه « صحف » جمع صحيفه است ، كه به معناى هر چيزى است كه در آن مىنويسند ( از قبيل كاغذ ، و لوحهاى سنگى و فلزى و امثال آن ) و منظور در اينجا اجزايى است كه از قرآن كريم نازل شده بود ، و در كلام خداى تعالى اطلاق صحف بر اجزاى كتابهاى آسمانى ، و از آن جمله خود قرآن كريم مكرر آمده ، از آن جمله فرموده : « فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ » « 2 » . و مراد از اينكه فرموده : « مىخواند صحفى مطهره را » اين است كه اجزاى قرآن از لوث باطل پاك است ، و شيطان در آن دست نينداخته ، و اين معنا نيز در قرآن كريم مكرر آمده كه خداى تعالى قرآن را از مداخله شيطانها حفظ مىكند ، از آن جمله فرموده : « لا يَمَسُّه إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » « 3 » . و در جمله * ( « فِيها كُتُبٌ قَيِّمَةٌ » ) * منظور از « كتب » كه جمع كتاب است جرم كتاب نيست ، بلكه منظور مكتوب و مطالبى است كه در كتاب نوشته شده ، و كلمه « كتاب » ، هم بر كاغذ و لوحهاى مختلف اطلاق مىشود و هم بر كلمات و الفاظ نوشته شده اى كه نقوش حك شده و يا با قلم سياه شده ، از آن الفاظ حكايت مىكند ، و چه بسا بر معانى آن الفاظ هم اطلاق شود ، به اين اعتبار كه آن معانى به وسيله الفاظ حكايت شده ، و نيز بر حكم حاكم و قضاى رانده شده نيز اطلاق مىگردد ، مثلا مىگويند : « كتب عليه كذا - بر فلانى چنين

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 202 به نقل از واحدى . ( 2 ) در الواح پر ارزشى ثبت است . الواحى و الا قدر و پاكيزه . به دست سفيرانى است و الا مقام و فرمانبردار و نيكوكار . سوره عبس ، آيات 13 - 16 . ( 3 ) جز پاكان كسى با آن تماس ندارد . سوره واقعه ، آيه 79 .